Kangal Köpeğinin tarihçesini araştırdığımızda en küçük bir belgeye rastlayamadık. Kangal köpeği hakkında çeşitli rivayetler söz konusudur. Bir rivayete göre M.Ö. Asurlular ve Babilliler zamanında türediği, aslan ve kaplan gibi vahşi hayvanlara karşı korunmak, savaşlarda yararlanmak amacıyla büyük bir özenle yetiştirildiği anlatılmaktadır. Bu köpeğin çok rahat bir şekilde aslanı mağlup ettiği söylenmektedir.
İkinci bir rivayete göre, Hint mihracesinin Osmanlı padişahına (Yavuz Sultan Selim veya 4. Murat’a) bir köpek hediye etmesiyle başlamaktadır. Sarayda bulunan ve aslanla boğuşan bu köpek aslanı öldürüyor. Böylece padişahın nazarında büyük bir ilgi görüyor. Osmanlı ordusu doğu seferine gelişinde Kangal Deliktaş dolaylarında köpeğin kaybolduğu ve bütün aramalara rağmen bulunamadığı, Kangaldaki köpeklerin bu köpeğin soyundan türediği rivayetler arasındadır.
17.Yüzyılda Evliya Çelebi Seyahatnamesinde aslan kadar kuvvetli olarak tarif ettiği bu köpeklerden bahsetmektedir. Osmanlı İmparatorluğu kurucularının bu köpeği beraberlerinde Anadolu’ya getirdikleri ve Osmanlının Avrupa`ya yayılmasıyla çoğu Avrupa Çoban Köpeğinin de bu ırktan türediği sanılmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu dönemi arşivlerinde, Kangal köpeklerinden bahsedilmekte pedigrili yetiştiriciliği yapıldığı bahsedilmektedir. Kangal Çoban Köpeklerinin bu kadar eskilere dayanan tarihi geçmişten günümüze kadar ırk özelliklerini bozmadan gelebilmesini, geçimini koyunculuktan sağlayan çiftçilerin en güvenilir dostu olmasına ve Dünya köpek ırkları arasında kurtlara karşı koyabilen tek köpek ırkı olmasına bağlanmaktadır.
Kangal köpekleri en zor iklim ve çalışma şartlarında verilen görevi cani pahasına yerine getirirler. Bakım ve beslenme şartları diğer köpek ırklarına göre daha basit ve ekonomik olması Kangal ırkı köpek neslinin devamını sağlamıştır.
KANGAL KÖPEĞİ IRK STANDARDI
Genel Görünüm
Kangal Köpeği, heybetli duruşu ve dengeli vücuduyla iri ve güçlü bir sürü koruma köpeğidir. Kafa iri; kulaklar orta büyüklükte ve sarkık; kulak, burun ve ağzı kapsayan siyah bir maske; bozdan açık griye kadar değişkenlik gösteren post rengi; orta uzunlukta ve çift katmanlı kürkü, alarm durumunda kalçanın üzerinde çember kuyruk tutuşu ırkın karakteristik özellikleridir.
Mizaç ve Davranış
Sürü koruma ve bekçi köpeğidir. İçgüdüsel olarak koyun ve keçi sürülerinin güvenliğini sağlar. Sürü gütmekten ziyade koruma eğilimindedir. Cesaretli, hızlı ve çeviktir. Tehlikeye karşı tehdit edici olup, gerektiğinde saldırıya geçer. Sürüdeki hayvanlar ile koruyucu ve dengeli bir ilişki kurar. Sürünün korunmasında çobandan bağımsız ve özgür hareket etmeyi tercih eder. Önsezileri kuvvetlidir. Sahiplerine karşı sevgi dolu ve sadık; yabancılara karşı ise mesafelidir; ancak nedensiz saldırganlık göstermez.
Baş ve Kafatası
Vücut ile orantılı iri bir baş yapısı vardır. Kafa yapısı mesatisefalik’tir. Yüzün (göz açılarının birleştiği noktadan burun ucuna kadar olan mesafe) baş (oksipital çıkıntıdan burun ucuna kadar olan mesafe) uzunluğuna oranı 1:2,1-2,5 nispetinde olup, yüz ve alın eksenleri paralellik arz eder. Kafatası hafif bombelidir. Erkek köpeklerin başları aslan kafasını andırırken, dişi köpeklerin başları nispeten daha dar ve zariftir. Kulaklar arası mesafe geniştir. Yüzde kulak, burun ve ağzı içine alan ve siyah bir maskeyi andıran özel bir nişane mevcuttur.
Hata: Dolikosefalik (dar-uzun) ve brakisefalik (geniş-kısa) kafa yapısı, aşırı iri kafa
Gözler
Gözler zeki ve güvenilir bir ifadeye sahip olmalıdır. Kafa büyüklüğüne oranla orta büyüklükte, oval ve derindir. Göz kenarları siyahtır. Göz rengi bal sarısından kahverengiye kadar değişkenlik gösterir. Göz içindeki beyazlık ve kırmızılık görülmez.
Hata: İri ve yuvarlak göz yapısı, sarkık göz kenarı, açık sarı göz rengi
Burun ve Ağız Yapısı
Burun iri, küt, güçlü burun delikleri ile belirgindir. Ağız kapalı iken yandan bakıldığında dikdörtgen görünüm arz eder. Alt çeneyi kavrayacak şekilde tam siyahlık mevcuttur. Yanakta siyah bir nokta bulunabilir. Çene ve diş yapısı kuvvetlidir. Dişler alt ve üst çenede düzenli sıralanmış haldedir ve alt ve üst çene birbirinin üzerine gelecek şekilde kapanır. Siyah dudaklar alt çeneyi kapatacak kadar sarkık; ancak salya oluşumunu engelleyecek kadar sıkıdır. Dil rengi pembedir.
Hata: Aşırı sarkık dudaklar, ince ve uzun burun,
Kulaklar
Orta büyüklükte, üçgen biçiminde, ucu yuvarlak, kafanın dış kenarında, göz hizasının biraz üzerinde konumlanmış ve sarkık görünüm arz eder. Kulağın ön köşesi yanağa yakın bir noktaya kadar uzatılabilir ve öne çekildiğinde köpeğin gözlerini örtecek uzunlukta olmalıdır. Kulak rengi yüzdeki maskeyi tamamlar biçimde siyahtır.
Hata: Dik kulak, çok uzun veya çok kısa kulak büyüklüğü
Boyun
Kafaya nispetle daha kısa, kalın, kaslı, kafa bağlantısına doğru hafif kavisli. Erkeklerin gerdan bölgesinde hafif deri sarkması görülebilir.
Hata: Çok kısa veya çok uzun boyun yapısı, zayıf boyun
Vücut Yapısı
Vücut orantılı ve güçlüdür. Sırt çizgisi cidago’dan zarifçe aşağı iner, yere paralel gider ve hafif bir kavisle aşağı inen bir kuyruk sokumu ile sonlanır. Göğüs dirseklere kadar iner; kaburgalar iyi örülmüş; karın bölgesi hafif içe çekiktir. Bel kısadır. Cidago bölgesi gelişmiş ve kaslı, sağrı ile eşit yüksekliktedir. Vücut bölümleri sıkı, kaslı ve yağsızdır. Cidago yüksekliği (cidagonun en yüksek noktası ile ön ayağın bastığı yer arası mesafe) ile vücut uzunluğu (boyun altı göğüs noktası ile tuber ischii arası mesafe) oranı 1:1,2’dir. Bu oran, köpeğe hafif bir dikdörtgen görüntüsü verir. Göğüs genişliği (scapulanın arkasındaki yanlara doğru göğüs kafesinin en çıkıntılı olduğu noktalar arası mesafe) ile göğüs derinliği (cidagonun en yüksek noktası ile sternum arası mesafe) oranı 1:1,5’dir.
Hata: Dar ve zayıf göğüs veya silindirik vücut yapısı, aşırı zafiyet
Bacaklar
Ön ve arka bacaklar iri kemikli, kaslı, vücuda olan bağlantıları yüksek ve kuvvetlidir. Önden bakıldığında ön bacaklar birbirine paralel ve yere dik basar; dirsekler göğüse bitişiktir. Arkadan bakıldığında arka bacaklar kaslı, orta derecedeki diz açısıyla ve kalça genişliği hizasından, birbirine paralel olarak yere dik iner.
Hata: Zayıf ve kassız bacaklar, çok az ya da çok fazla diz açısı, topukların içe veya dışa dönüklüğü
Ayaklar
Ayaklar iri ve bombelidir. Tırnaklar kısa ve küttür. Tırnak rengi beyaz ya da siyah olabilir. Ayak taban yastıkları etli, koyu renkli ve sıkıdır. Polidaktili (beşinci fonksiyonsuz parmak) bazı bireylerde görülebilir. Fakat bu standart değildir.
Hata: Dar, yayvan basış yapan ayaklar
Kuyruk
Kuyruk topuğa kadar uzanır. Vücuda göre kıllar daha yoğundur. Sakin iken topuğa doğru düz iner ve ucu hafifçe yukarı kıvrılır. Alarm durumunda kuyruk kalça üzerinde tek ya da çift sarmallı çember oluşturur. Kıvrımlaşmış kuyruk yana yatmaksızın dik durur. Doç.Dr. Mustafa Özcan
