Rusya'nın zirai ilaç kalıntısı sorunu nedeniyle Türkiye'den bazı tarım ürünlerinin ithalatına yarından itibaren yasak getireceğini açıklarken, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, sebze ve meyvede zirai mücadele ilaçlarının teknik talimatları doğrultusunda kullanılmasını sağlamak ve ilaç kalıntısını önlemek üzere hazırladığı yönetmelik taslağını kamuoyunun görüşüne açtı.

İlgili kurum ve kuruluşlar, Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün görüşe açtığı taslağa ilişkin görüşlerini 16 Haziran'a kadar iletebilecekler. Taslak, Türkiye'de üretilen taze sebze ve meyveye zarar veren hastalık, zararlı ve yabancı otlara karşı kullanılan bitki koruma ürünlerinin ''Zirai Mücadele Teknik Talimatları'' doğrultusunda kullanılmasını sağlayarak, iç ve dış pazara, Ulusal Gıda Kodeksi'nde belirlenmiş limitlerin altında veya kalıntısız ürünlerin arzı ile tüketici ve çevre sağlığının korunması amacıyla hazırlandı.

Yönetmelik sağlıklı ve güvenilir ürün elde etmek, ihracatta kalıntı hususundaki problemleri en aza indirmek ve kimyasalların kontrollü kullanımını sağlamak üzere; ilgili kişi, kurum ve kuruluşların görev ve sorumlulukları ile yaptırımların usul ve esaslarını kapsıyor.

Görüşe açılan taslağa göre, çiftçilere, ürettiği ürün ve üretim yeri ile ilgili bildirimde bulunma zorunluluğu getiriliyor. Bu amaçla her üreticiye bir barkod verilecek. Üreticiler, gübre dahil üretimde kullandıkları her türlü ilaç ve kimyasalı, kullanım tarihleri ile birlikte deftere kayıt edecek. Kayıtlar teknik elemanlar tarafından denetlenecek. Önceden, kimyasal ilaç kullanımı konusunda gönüllülük esasına göre yürütülen kayıt sistemi, tüm üreticiler için zorunlu olacak. Taslak ile sebze ve meyveyi toptan veya perakende satanlar ile ihracatçılara, zirai ilaç alanlara da sorumluluklar getiriliyor. Yönetmeliğin, ihracatta yaşanan sorunlar da dikkate alınarak, mümkün olan en kısa sürede çıkarılması öngörülüyor.

Yönetmeliğin, öncelikle pilot olarak seçilen 10 ilde (Antalya, Adana, Mersin, Bursa, Aydın, İzmir, Manisa, Hatay, Samsun, Trabzon) taze sebze ve meyvelerde uygulanması, bakanlığın belirleyeceği bir süre sonunda tüm illerde ve tüm ürünlerde yürürlüğe konulması planlanıyor.

Üretici bildirim ve barkod sistemi tam olarak yerleştirilirse, Türkiye'de yıllık 43 milyon ton olan sebze meyve üretimi de büyük oranda kayıt altına alınmış olacak. Halen, üretimin çok düşük bir bölümü kayıt altında bulunuyor.

-ÜRETİCİLER, ÜRÜN BİLDİRİMİ YAPACAK-

Taslağa göre, bitki koruma ürünlerinin (BKÜ) tavsiyelere uygun kullanımı ve kalıntısız ürün elde etmek için, bakanlık, her üreticiye bir barkot numarası verilmesini sağlamak üzere ''Barkot Sistemi'' kurup işletecek. Ayrıca, üreticilere, gübre dahil kullandığı kimyasalları kayıt etmesini için kayıt defteri dağıtacak. Ruhsatlı BKÜ ile ilgili kitapları hazırlayarak, üreticilere verecek.

Üretici üretim yeri ve üreteceği ürün ile ilgili olarak ''ürün bildiriminde bulunacak ve bu formları tarım il ve ilçe müdürlüklerine onaylatacak. Ürün bildiriminde, üreticiye ait kimlik ve çiftçi kayıt numarası yanında, üretilecek ürünler ve üretim alanlarına ilişkin bilgiler de yer alacak.

Bu formların bir örneği il ve ilçe müdürlüklerinde kalacak. Üreciler, kullandıkları gübre dahil her türlü kimyasalı, il ve ilçe müdürlüklerinden aldıkları kayıt defterine günü gününe kayıt edecek.

Üreticinin isteğe bağlı ''serbest danışmanlık hizmeti'' alması durumunda, üreticinin görev ve sorumlulukları, serbest danışmanlık hizmeti veren kişi, kurum veya kuruluşca yerine getirilecek. Üretici, iyi tarım (entegre mücadele teknikleri, organik tarım) uygulamalarından herhangi birini kullanıyorsa veya kişi ve kuruluşlarla sözleşmeli olarak üretim yapıyorsa, bu konularda belirlenmiş ilke ve kurallara uyacak.

Üretici, bitki koruma ürünlerini, Zirai Mücadele Teknik Talimatlarındaki tavsiyesine ve ilaç etiketinde belirtilen esaslara uygun olarak kullanacak ve son ilaçlama ile hasat arasında geçmesi gereken süreye uyacak.

Denetim amaçlı olarak yapılacak çalışmalar kapsamında, istenilen ürün numunelerini sağlayacak ve denetleme sonucu kendisine verilen uygunluk belgesinin bir suretini ürünü satın alana verecek.

-BİREBİR ÇİFTÇİ EĞİTİMİ YAPILACAK-

İl ve ilçe müdürlükleri ürün bildirimine ilişkin kayıtları bilgisayar ortamına aktararak her üretim sezonu için güncelleştirecek. Üreticinin zirai mücadele çalışmalarını teknik tavsiyelere uygun yürütmesi için bire bir eğitimler gerçekleştirecek. Üretim alanından kontrol amaçlı BKÜ kalıntı analizi yapılmak üzere numune alıp, yetkili laboratavurlara gönderecek.

Hasat öncesi kayıt defterlerini kontrol ederek, kullanılan kimyasalların değerlendirmesini yapacak. Kullanılan kimyasal maddeler tavsiyelere uygunsa defterlere ''uygunluk'' kaşesi vurulacak. Analiz ve kontrollerde beyan dışı uygulamaların tespiti halinde, sorumluluk üreticiye ait olacak.

-''GÜVENİLİR ÜRETİCİ'' LİSTESİ-

Taslak ile denetim ve analizlerde uygun bulunmayan ürünlerin imhasına olanak sağlanırken, talimatlara uygun üretim yapan üreticilerin ''güvelinir üretici'' olarak ilan edilmesi uygulaması getiriliyor.

Tarım il ve ilçe müdürlükleri, analiz ve denetimlerde uygun olmayan ürünleri, tutunakla imha edilmesini sağlayarak, üreticilere gerekli yaptırımları uygulayacak.

Analiz ve denetimler sonucu tespit edilen ''güvenilir üretici listesi'' hazırlanarak, bu liste ilgili yerlere duyurulacak.

Üreticinin serbest danışmanlık hizmeti alması durumunda, üreticinin görev ve sorumlulukları bu kurum ve kuruluşca gerçekleştirilebilecek.

-ÜRÜNÜ SATAN MANAV, PAZARCI, MARKETLER VE İHRACATÇILARIN SORUMLULUĞU-

Yönetmelik taslağı ile yaş sebze ve meyveyi perakende veya toptan satanlara ve ihracatçılara da sorumluluklar getiriliyor.

Toptan ve perakende satıcılar, ihracatçılar, kurum ve kuruluş kayıtları tutulmuş, il veya ilçe müdürlükleri tarafından kayıt defterine ''uygunluk'' kaşesi vurulmuş üreticilerden ürün alacak. İl ve ilçe müdürlüğünün kontrolünden geçmemiş barkotsuz ürünleri almayacak.

Tüketicinin talebi halinde, üreticiden alınan uygunluk belgesinin bir sureti gerektiğinde gösterilecek veya muhafaza edilecek.

İhracatçılar, zaman zaman ihracatıyla ilgili ürünlerde otokontrol amacıyla analiz yaptıracak, tutulan kayıt belgelerindeki kimyasalların değerlendirmesini yaparak; farklı istekleri bulunan ülkelere istekleri doğrultusunda ürün sağlayacak.

İlaç bayileri, bitki koruma ürünlerinin satışında ürün ve etmen dikkate alarak, Zirai Mücadele Teknik Talimatları doğrultusunda ilaç satışı yapacak.

-CEZAİ YAPTIRIMLAR-

Yönetmelikte düzenlenen hususlara uymayanlara, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname uyarınca cezai yaptırım uygulanacak.

Denetimler sonucu üründe toleransın üzerinde kalıntı tespit edilen ürün imha edilecek ve ayrıca kararnamede belirtilen para cezaları uygulanacak.

Üretimin hangi aşamasında olursa olsun, yapılacak denetimler sonucu gıda güvenliği açısından ürünün taşıdığı riskten, üretici veya üretici adına sözleşmeyle bu işi yapan kurum veya kuruluş sorumlu olacak. Üretilen ürünlerde ilaç kalıntılarının değerlendirilmesinde, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uygulanacak.

-RUSYA İLE ÜST DÜZEY GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR-

Bu arada, ilaç kalıntısı ve karantina etmenleri nedeniyle 7 Haziran itibariyle Türkiye menşeli bazı tarım ürünlerini almayacağını açıklayan Rusya ile sorunun çözümü için en süt düzeyde görüşmelerin sürdüğü belirtiliyor.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilileri, görüşmelerin hükümetler düzeyinde yapıldığını belirtirken, sonuç alınana kadar herhangi bir açıklamanın yapılmayacağını kaydetti.

Sorunun çözümü için ayrıca mayıs ayı sonun da talimatlar yayımlandığını belirten yetkililer, uygulamada birlik sağlamak amacıyla dün ihracat yapılan illerin bitki koruma ve zirai karantina şube müdürleri, laboratuvar teknik yöneticileri, ihracatçılar ve bakanlık yetkililerinin katılımı ile bir toplantı yapıldığını söylediler.

Rusya ile geçen yıl da ilaç kalıntısı ve karantina etmenleri nedeniyle sorun yaşanmıştı. Türkiye'nin ihraç ettiği ürünlerde zirai ilaç kalıntısı düzeyinin AB ve ulusal limitlere uygun olmasına karşın, Rusya'nin daha düşük limitler uygulaması nedeniyle sorun yaşandığı kaydediliyor.

Türkiye'de 30 milyon ton sebze, 14 milyon ton meyve olmak üzere yılda 44 milyon tondan fazla sebze ve meyve üretimi olduğu tahmin ediliyor. Yüksek miktardaki üretime karşın, bunun ancak yüzde 4'ü ihracata gidiyor. Ürünlerin gıda sanayinde hammadde olarak kullanılması, yurtiçinde tüketilmesi ile ihracata konu olan yaş meyve ve sebzelerin, uluslararası piyasalarda talep edilen miktar ve kaliteye uygun çeşitlerden olmaması nedeniyle, ihracat oranının düşük kaldığı belirtiliyor. zaman